نقد فیلم سکوت مارتین اسکورسیزی

0
262

نگاه مدرن اسکورسیزی در سکوت

” سکوت… یک مجال ! “

“مقدمه”

ژاپن از اوایل دهه ی ۱۶۳۰ تا میانه های دهه ی چهل شاهد مسیحیانی است که بی رحمانه مورد جور ستم واقع می شوند. دو کشیش جوان با نام های “سباستیو رودریگز” و “فرانسیسکو گارپ” در پی پدر روحانی خود هستند که آنان را به مسیحیت کاتولیک دعوت کرده است. ده سال از سفر “پدر فررا” به ژاپن می گذرد و جز کاغذ پاره هایی از نامه هایش، خبری از او نیامده است. اکنون این دو کشیش جوان از طرف کلیسا مامور می شوند تا در جست و جوی پدر “فررا” عازم ژاپن شوند. اما خوب می دانند که در این سفر هول انگیز، جان و عقایدشان در خطر است. در ادامه با نقد فیلم سکوت در معرف برتر همراه باشید.

فیلم سکوت

 

روند شکل گیری فیلم سکوت

اسکورسیزی پیش از این بیان کرده بود که مدت ها در وسوسه ی ساختن چنین اقتباشی از رمان “شوساکو اندو” بوده و به سبب مضمون فیلم، آنرا یکی از با اهمیت ترین ها در میان آثارش می داند. از آنجایی که “سکوت” یک اثر اقتباسی هست و داستان نیز مهم ترین رکن فیلمنامه، لذا واژه ی داستان را جایگزین واژه ی فیلمنامه می کنم. برگزیدن سکوت به عنوان اسم داستان، تمهیدی زیرکانه است تا به واسطه ی مضمون، بیان کند که رسیدن، گاهی در سکوت اتفاق می افتد و در میان هیاهوی روزگار، سکوت می تواند معنای دیگری پیدا کند. در “سکوت”،  پرسش های متعددی مطرح می شود و داستان می کوشد تا خارج از مرزهای جغرافیایی، نگاهی مدرن و جهان شمول داشته باشد. پرسش هایی که اقلب، خودمان مخاطبش شان هستیم.

فیلم سکوت مارتین اسکورسیزی

درام شناسی فیلم

در فیلم “سکوت”  با یک درام تاریخی روبروایم که بر محور حوادث شکل گرفته و از همان نقطه ی آغاز، این درام حاصل از نبودن “فررا” هست، که مخاطب را بدون واسطه وارد جریان فیلم می کند. ازاین نظر می توان قالب فیلمنامه را “داستان سفر”(یک نوع الگو داستانی) دانست که بر اساس آن، درام ها و ملودرام ها هستند که یکی پس از دیگری علت و معلولی عمل کرده و روایت را جاندار نگه می دارند. در ساختار نیز لوکیشن های هوشمندانه و دوربین منعطف و متنوع “رودریگو پریتو” تا حد امکان خلا های حاصل از راکد بودن روایت را پر می کند.

فیلم سکوت
سکوت مارتین اسکورسیزی

تمهیدی دیگر نیز در مجهول بودن “فررا” رخ داده. او هم به طور فیزیکی، موقعیت و سرنوشتی مجهول دارد و هم از لحاظ نگرش و اعتقاد؛ و هر دوی اینها درست زمانی خاتمه پیدا می کند که “سباستیو رودریگز” امید دارد تا با یافتن “پدر فررا” بتواند بر سستی درون خود فائق آید؛ ولیکن در نهایت او را خارج از تصوراتش، مرتدی می یابد که اکنون به سبک ژاپنی زندگی می کند.

فیلم سکوت

اقتباس و شخصیت شناسی

بررسی اینکه اسکورسیزی تا چه اندازه در اقتباس، به خود رمان متعهد بوده، نیاز به واکاوی بیشتری دارد. اما خصیصه ی مدرن بودن “سکوت” در چه چیز نهفته است؟ ابتدا باید گفت در پرداخت و جهت گیری اش.  در داستان “شوساکو اندو” از همان ابتدا نگاه کاملی نسبت به کشیش ها شکل نمی گیرد. نه آنها را مبرا و قدیس جلوه می دهد و نه بسیار عاجز تر از لباسی که بر تن دارند. سکانس غلبه ی گشنگی بر “پدر رودریگز” که منجر می شود تا دعای قبل ازصرف غذا را فراموش کند و نیز تحت تاثیر قرار گرفتن او و “پدر گارپ” از دیدن روستاییانی چنین معتقد، همین نگاه مدرن را تبیین می کند.

همچنین انتخاب “اندرو گارفیلد” و “آدام درایور” به عنوان دو کشیش جوان، چه از لحاظ جسه و چه از لحاظ شخصیتی که در طول روند داستان از آن ها ساخته می شود، آنان را آسیب پذیر تر جلوه می دهد. البته کارگردان با رویکرد رئالیستی ای که اتخاذ می کند، برای دراماتیک تر کردن شرایط چاره ای جز این انتخاب برای شخصیت پردازی ندارد؛ چرا که با ویژگی های این دو کاراکتر، درام پر رنگ تر می شود و تردید در هر لحظه به سراغ مخاطب می آید و مدام خودش را یادآوری می کند.

فیلم سکوت مارتین اسکورسیزی

ویژگی های مدرن فیلم سکوت

این از ویژگی های مدرن است که در نظر اول، ناآشنا و بیگانه جلوه می کند؛ چیزی شبیه به مسیر پر تعلیغ  داستان “سکوت” که بر امواج حوادث می گذرد. تیرگی، سرما و لانگ شات های بهت آور ازنیروی طبیعت، بالواقع خفقان حاکم بر شورش “شیمابارا” را به تصویر می کشد ( شورشی که داستان فیلم در بطن آن می گذرد). هرچه بیشتر فضای پیرامون، از اتمسفر درون “پدر رودریگز” فاصله می گیرد، درونیات او، پیچیدگی و دیالکتیکی جدا از خود روایت پیدا می کند. دنیای بیرون برای “رودریگز”، مملو از وقوع اتفاقات و عناصر بصری است، که همگی چیدمان واقعیتی خشک را نظم می دهند، اما آنچه در درونش  می گذرد واقعیتی آشکار و بی واسطه ای است، که زیر بنای باورهایش را می سازد.

وقت آن است ویژگی های مدرن “سکوت” را مرور کنیم. اولین ویژگی ای که ذکر شد شخصیت پردازی کشیش ها بود و دومین ویژگی، فاصله ای است که میان واقعیت در دنیای درون  و  پیرامون شکل می گیرد و بر پرداخت جداگانه ی جزئیات تاکید دارد، چرا که در اثر مدرن تمرکز بر کلیت اثر- که دیدگاهی کلاسیک است-، دیگر کابرد سابق را ندارد و این اجزا هستند که هر یک به طور جداگانه حیات پیدا می کنند ( توجه به جزئیات به طور مستقل در دیگر عناصر فیلم نیز قابل تشخیص است).

فیلم سکوت
نقد فیلم سکوت از مارتین اسکورسیزی

جمع بندی

در نگاهی اجمالی چنین به نظر می رسد که فیلم سعی کرده تا از گزند پست مدرن بودن دوری کند. گاهی اوقات در مضمون موضعی دوگانه و نامتعادل دارد اما این مهم است که موضع دارد و با آنکه تداوم سنت های داخل اثر، برخی از ویژگی های جهان کلاسیک سینمایی اش را توجیه می کند اما از سنت فراتر می رود و به مدرن پهلو می زند زیرا هرچه در قالب سنت باشد، هیچگاه به همان شکل گذشته تداوم پیدا نمی کند بلکه با روزگار سفر کرده و در هر عصر، زیست تازه ای را آغاز می کنند زیستی با ویژگی های معاصر خود. ( غافل نمانیم که این نگاه نیز خودش کمی کلاسیک به نظر می رسد).  پس “سکوت” زیست تازه رمان “شوساکو اندو” در این روزگار به دست اسکورسیزی است و می تواند به طور ناخودآگاه از دنیای مدرن ذهن اسکورسیزی تاثیر گرفته باشد.

نویسنده : پارسا پور حسن
 ۱۰ مرداد ۱۳۹۹

 

اینستاگرام معرف برتر

 

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید